สุริยโชตรชาดก

สุริยโชตรชาดก

ณ กรุงพาราณสี อันเป็นเมืองหลวงแห่งแคว้นกาสี นครที่รุ่งเรืองด้วยการค้าขาย ประชาชนล้วนมีชีวิตสุขสบายภายใต้ร่มพระบรมโพธิสมภารของพระเจ้าพาราณสี พระองค์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่เปี่ยมด้วยทศพิธราชธรรม ทรงปกครองอาณาประชาราษฎร์ด้วยความยุติธรรมเป็นที่รักยิ่งของไพร่ฟ้า.

ในพระราชวังอันโอ่อ่าสง่างาม มีปรากฏการณ์อันน่าพิศวงเกิดขึ้นเมื่อพระนางสุริยเทวี พระมเหสีของพระเจ้าพาราณสี ทรงมีพระครรภ์แก่ใกล้จะประสูติ พระนางทรงพระครรภ์พิเศษยิ่งกว่าสตรีใดๆ เพราะในพระครรภ์ของพระนางนั้น มิใช่พระโอรสหรือพระธิดาธรรมดา แต่เป็น แสงสว่างแห่งปัญญา ที่จะถือกำเนิดขึ้น.

เมื่อถึงกำหนด พระนางสุริยเทวีก็ประสูติพระโอรสที่มีพระวรกายเปล่งปลั่งราวกับดวงอาทิตย์ยามอุทัย พระเนตรของพระกุมารทอประกายระยับราวกับดวงดาวที่เจิดจรัส เหล่าสนมกำนัลและข้าราชบริพารต่างพากันตะลึงงันในความงามสง่าของพระกุมาร. พระเจ้าพาราณสีทรงปรีดาโสมนัสเป็นล้นพ้น ทรงตั้งพระนามพระโอรสว่า สุริยโชติ ซึ่งหมายถึง ผู้มีรัศมีแห่งดวงอาทิตย์.

พระกุมารสุริยโชติทรงเจริญวัยขึ้นอย่างรวดเร็ว พระสติปัญญาเฉลียวฉลาดเกินกว่าเด็กในวัยเดียวกัน พระองค์ทรงศึกษาศิลปะวิทยาการต่างๆ อย่างแตกฉาน ทั้งการปกครอง การทหาร การประพันธ์ และที่สำคัญยิ่งกว่านั้นคือ พระองค์ทรงมีญาณหยั่งรู้ถึงความทุกข์สุขของสรรพสัตว์. เมื่อมีผู้ใดเดือดร้อน พระองค์จะทรงทราบล่วงหน้า และมักจะหาทางช่วยเหลือให้พ้นทุกข์เสมอ.

ครั้งหนึ่ง เกิดทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ในแคว้นกาสี ฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล พืชผลเสียหาย ผู้คนอดอยาก เกิดความอดอยากแร้นแค้นไปทั่วทุกหย่อมหญ้า. ประชาชนต่างพากันทุกข์ระทม ร้องไห้คร่ำครวญ. พระเจ้าพาราณสีทรงกลัดกลุ้มพระทัยยิ่งนัก ทรงพยายามทุกวิถีทางเพื่อแก้ไขสถานการณ์ แต่ก็ไม่เป็นผล.

ในขณะที่ความสิ้นหวังกำลังคืบคลานเข้ามา เจ้าชายสุริยโชติ ซึ่งขณะนั้นทรงมีพระชนมายุได้ 16 พรรษา ทรงมีพระดำริ. วันหนึ่ง ขณะที่ทรงประทับอยู่ที่สวนหลวง ทอดพระเนตรเห็นฝูงนกกำลังกระวนกระวายหาอาหารอยู่ริมสระน้ำที่แห้งผาก. ทรงรับรู้ถึงความหิวโหยของพวกมัน.

“โอ้ สัตว์น้อยเอ๋ย พวกเจ้าคงจะหิวโหยมากสินะ” เจ้าชายตรัสขึ้นเบาๆ.

ทันใดนั้น แสงสว่างอันเจิดจ้าก็แผ่ซ่านออกมาจากพระวรกายของเจ้าชายสุริยโชติ. ข้าวสารอาหารแห้งจำนวนมหาศาลปรากฏขึ้นตรงหน้าฝูงนกเหล่านั้น. ฝูงนกดีใจต่างพากันจิกกินอาหารอย่างเอร็ดอร่อย.

เรื่องราวนี้แพร่สะพัดไปอย่างรวดเร็วในหมู่ประชาชน. พวกเขาพากันมาเฝ้าเจ้าชายสุริยโชติ เพื่อขอความช่วยเหลือ. เจ้าชายก็ทรงมีพระเมตตาประทานอาหารแก่ทุกคน. เพียงแต่ว่า อาหารที่ปรากฏขึ้นนั้น มิใช่มาจากการเนรมิต แต่เป็น ผลบุญอันยิ่งใหญ่ ที่เจ้าชายทรงบำเพ็ญมาตลอดพระชนม์ชีพ.

พระเจ้าพาราณสีทรงทราบเรื่องนี้ จึงทรงเรียกเจ้าชายสุริยโชติมาเข้าเฝ้า.

“ลูกรัก พ่อได้ยินเรื่องราวอันน่าอัศจรรย์ที่เจ้าได้กระทำ เจ้าทำได้อย่างไร?” พระเจ้าพาราณสีตรัสถามด้วยความฉงน.

เจ้าชายสุริยโชติถวายบังคมพระบิดา. “ข้าแต่พระบิดา กระผมมิได้มีฤทธิ์เดชอันใดเป็นพิเศษ กระผมเพียงแต่ระลึกถึงคุณของพระรัตนตรัย และน้อมนำเอาพระบรมราชานุญาตของพระองค์มาใช้ในการช่วยเหลือประชาชน. ส่วนอาหารที่ปรากฏขึ้นนั้น หาใช่มาจากที่ใด แต่มาจาก ผลแห่งทานบารมี ที่กระผมได้สั่งสมมา.”

พระเจ้าพาราณสีทรงทอดพระเนตรพระโอรสด้วยความภาคภูมิพระทัย. พระองค์ทรงตระหนักว่า พระโอรสของพระองค์นั้น ทรงเปี่ยมด้วยคุณธรรมอันสูงส่ง.

“ถ้าเช่นนั้น ลูกรัก พ่อขอให้เจ้าจงเป็นผู้ช่วยเหลือประชาชนของเราต่อไปเถิด พ่อจะมอบอำนาจการจัดการเรื่องอาหารและความเป็นอยู่ของราษฎรให้แก่เจ้า.” พระเจ้าพาราณสีตรัส.

เจ้าชายสุริยโชติทรงรับพระบรมราชโองการด้วยความเต็มพระทัย. พระองค์ทรงจัดสรรอาหารที่มีอยู่ให้แก่ประชาชนอย่างทั่วถึง. ใครที่ไม่มีข้าวก็จะได้ข้าว ใครที่ขาดแคลนก็จะได้สิ่งของที่จำเป็น. ทุกคนต่างได้รับความช่วยเหลืออย่างเท่าเทียม.

แต่แล้ว ก็มีชายผู้หนึ่งชื่อ กุฏิล เขาเป็นคนฉลาดแกมโกง มีจิตใจคดโกง. เขาเห็นประชาชนได้รับความช่วยเหลืออย่างดี ก็เกิดความละโมบ. เขาคิดจะฉวยโอกาสนี้เพื่อแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตน.

กุฏิลเข้าไปหาเจ้าชายสุริยโชติ.

“เจ้าชายผู้ทรงพระปรีชาเลิศ” กุฏิลกล่าวอย่างประจบสอพลอ. “ข้าพเจ้าเป็นพ่อค้าผู้ช่ำชองในการค้าขาย หากเจ้าชายทรงอนุญาต ข้าพเจ้าจะนำข้าวสารที่มีอยู่ไปขายในที่ที่ขาดแคลน เพื่อให้ได้กำไรมาช่วยเหลือประชาชนมากกว่าเดิม.”

เจ้าชายสุริยโชติทรงพิจารณา. พระองค์ทรงทราบถึงธาตุแท้ของกุฏิล แต่ก็ทรงเห็นแก่ความเดือดร้อนของประชาชน.

“หากเจ้าทำด้วยความบริสุทธิ์ใจ พ่อก็ยินดี” เจ้าชายตรัส. “แต่หากเจ้าคิดคดโกง พ่อจะไม่มีวันให้อภัย.”

กุฏิลรับคำอย่างแข็งขัน แล้วก็นำข้าวสารจำนวนมากออกไปจากเมือง. เขาไม่ได้นำไปขายที่อื่น แต่กลับนำไปซ่อนไว้ในป่า แล้วกลับมาบอกเจ้าชายว่า “ข้าพเจ้าถูกโจรปล้นข้าวสารไปทั้งหมดแล้วพะยะค่ะ.”

เจ้าชายสุริยโชติทรงกริ้ว. แสงสว่างจากพระวรกายของพระองค์ก็พลันลดน้อยลง. พระองค์ทรงรู้ว่ากุฏิลกำลังโกหก.

“กุฏิลเอ๋ย เจ้าจงระลึกไว้เสมอว่า ความจริงย่อมเป็นความจริง. แม้เจ้าจะปิดบังได้ แต่บาปกรรมย่อมติดตามเจ้าไป.” เจ้าชายตรัสเสียงเข้ม.

กุฏิลไม่สนใจ. เขากลับไปยังที่ซ่อนข้าวสารของตน แล้วก็เริ่มกินนอนอย่างสุขสำราญ. แต่แล้ว สิ่งที่ไม่คาดฝันก็เกิดขึ้น.

เมื่อกุฏิลกำลังจะกินข้าวที่ขโมยมา จู่ๆ ก็มีงูพิษตัวหนึ่งเลื้อยออกมาจากกองข้าวสาร แล้วก็ฉกเข้าที่ลิ้นของกุฏิล. กุฏิลสิ้นใจตายอย่างทรมาน.

ข่าวการตายของกุฏิลแพร่สะพัดไปอย่างรวดเร็ว. ประชาชนต่างพากันหวาดกลัว. เจ้าชายสุริยโชติทรงทราบเรื่องราวทั้งหมด. พระองค์ทรงมีพระดำริว่า การโกหกและการทุจริตย่อมนำมาซึ่งหายนะ.

เจ้าชายสุริยโชติทรงกลับมาเป็นผู้นำในการช่วยเหลือประชาชนอย่างเต็มภาคภูมิ. พระองค์ทรงใช้ปัญญาญาณอันล้ำเลิศในการจัดการทรัพยากรที่มีอยู่. พระองค์ทรงริเริ่มการสร้างคลองชลประทาน เพื่อแก้ปัญหาภัยแล้งในระยะยาว. ทรงส่งเสริมการเกษตรกรรมให้มีความหลากหลาย.

ภายใต้การนำของเจ้าชายสุริยโชติ แคว้นกาสีก็กลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง. ประชาชนอยู่เย็นเป็นสุข. ความเดือดร้อนทั้งหลายมลายหายไป.

เมื่อพระเจ้าพาราณสีทรงมีพระชนมายุมากแล้ว ก็ทรงสละราชสมบัติ ให้เจ้าชายสุริยโชติขึ้นครองราชย์แทน. พระองค์ทรงปกครองแคว้นกาสีด้วยทศพิธราชธรรม เช่นเดียวกับพระบิดา. พระองค์ทรงเป็นที่รักของประชาชน เป็นแบบอย่างอันดีงามของกษัตริย์.

เรื่องราวของเจ้าชายสุริยโชติ ที่ทรงมีแสงสว่างแห่งปัญญาแผ่ซ่าน สามารถช่วยเหลือผู้คนให้พ้นทุกข์ และทรงเป็นแบบอย่างของความซื่อสัตย์ สุจริต และความเมตตา ได้ถูกเล่าขานสืบต่อกันมา.

คติธรรม

การมีปัญญาญาณอันประเสริฐ การช่วยเหลือผู้อื่นด้วยจิตที่เปี่ยมด้วยเมตตา และการยึดมั่นในความซื่อสัตย์สุจริต ย่อมนำมาซึ่งความเจริญรุ่งเรืองและความสุขที่ยั่งยืน. การทุจริตคดโกงและการโกหกย่อมนำมาซึ่งความวิบัติฉิบหาย.

บารมีที่บำเพ็ญ

ในอดีตชาติ เจ้าชายสุริยโชติ (ซึ่งก็คือพระโพธิสัตว์) ทรงบำเพ็ญ ทานบารมี, ศีลบารมี, เนกขัมมบารมี, ปัญญาบารมี, วิริยบารมี, ขันติบารมี, สัจจบารมี, อธิษฐานบารมี, เมตตาบารมี และ อุเบกขาบารมี มาอย่างสมบูรณ์.